БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫН ТРАНСФОРМАЦИЯЛОО ЖАНА КОМПЕТЕНТТҮҮЛҮККӨ НЕГИЗДЕЛГЕН ОКУТУУ(КЫРГЫЗ ТИЛИ ЖАНА АДАБИЯТЫ ПРЕДМЕТТЕРИНИН МИСАЛЫНДА)
УДК 371 (37.01)
Литература
- 1. Кыргыз Республикасында 12 жылдык мектептик билим берүүнү киргизүүнүн I этабындагы трансформациялоонун жыйынтыктары. – Бишкек, видеоролик, Агартуу министрлиги. – 2026
- 2. Кыргыз Республикасында мектептик билим берүүнүн мамлекеттик стандарты. – Бишкек, 2022-жыл. – 80 б.
- 3. Кыргыз тили жана адабиятын окутуунун предметтик стандарттары. – Бишкек, 2025-жыл. – 4-5 б.
- 4. Ибраева А. А. Жалпы республикалык тестирлөө (ЖРТ) жана мектептеги кыргыз тилин окутуунун өзгөчөлүктөрү / А. А. Ибраева // Мугалим илимий-методикалык журналы. – 2024, №2. – 85-91 бб.
- 5. Осмонкулов Т. С. Мугалимдердин кесиптик компетенттүүлүгүн арттыруу маселелери / Т. С. Осмонкулов. – Ош, 2023. – 162 б.
- 6. Муратов С. Мектеп реформасы жана эне тили предметинин мазмунун жаңылоо/ С. Муратов. – Бишкек, 2023. – 190 б.
Название на других языках
БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫН ТРАНСФОРМАЦИЯЛОО ЖАНА КОМПЕТЕНТТҮҮЛҮККӨ НЕГИЗДЕЛГЕН ОКУТУУ (КЫРГЫЗ ТИЛИ ЖАНА АДАБИЯТЫ ПРЕДМЕТТЕРИНИН МИСАЛЫНДА)
Макалада Кыргызстандын билим берүү системасында 12 жылдык мектептик билим берүүнү киргизүүнүн I этабынын жыйынтыгы менен кийинки этаптарын масштабдуу трансформациялоонун маселелери каралат. Автор реформанын алкагындагы алгачкы жыйынтыктарды, жетишкендиктер менен көйгөйлөрдү кыргыз тили жана адабияты предметтерин компетенттүүлүккө негизделген окутуунун контекстинде талдайт. Макалада бүтүрүүчүлөрдүн Жалпы республикалык тестирлөөдөгү ийгиликтерин камсыз кылуу жана күнүмдүк турмуштагы практикалык сабаттуулугун, сынчыл ой жүгүртүүсүн арттыруу үчүн негизги жана предметтик компетенттүүлүктөрдүн мааниси КРдеги билим берүүнүн мамлекеттик стандартынын жана кыргыз тили жана адабиятынын предметтик стандарттарынын (2025) негизинде тереңдетилип берилди. Ошондой эле трансформациянын талаптарына ылайык мугалимди жана окуучуну компетенттүүлүк негизде баалоонун конкреттүү критерийлери сунушталат. Бул багытта Ош билим берүү институтунда алгылыктуу иштер жүрүп жатат
12 жылдык билим берүү, билим берүү тутумун трансформациялоо, компетенттүүлүккө негизделген окутуу, кыргыз тили жана адабияты, ЖРТга даярдоо, практикалык сабаттуулук, негизги компетенттүүлүктөр, предметтик компетенттүүлүктөр, критериалдык баалоо.
ТРАНСФОРМАЦИЯ СИСТЕМЫ ОБРАЗОВАНИЯ И КОМПЕТЕНТНОСТНОЕ ОБУЧЕНИЕ (НА ПРИМЕРЕ ПРЕДМЕТОВ КЫРГЫЗСКОГО ЯЗЫКА И ЛИТЕРАТУРЫ)
В данной статье рассматриваются результаты первого этапа внедрения 12-летней системы школьного образования в Кыргызской Республике, а также актуальные направления дальнейшей трансформации национальной системы образования. Проанализированы первые итоги реализации реформы, ее основные достижения, существующие проблемы и перспективы развития в условиях компетентностного подхода к обучению кыргызскому языку и литературе. На основе Государственного образовательного стандарта общего школьного образования Кыргызской Республики и предметных стандартов по кыргызскому языку и литературе (2025 г.) раскрывается значение формирования ключевых и предметных компетенций как основы повышения качества образования, успешной подготовки выпускников к Общереспубликанскому тестированию (ОРТ) и развития их функциональной грамотности. Особое внимание уделяется вопросам совершенствования системы критериального оценивания учебных достижений учащихся и профессиональной деятельности педагогов в соответствии с современными требованиями образовательной политики. Представлены практические подходы к организации компетентностного обучения, реализуемые в образовательных организациях, а также положительный опыт Ошского института образования по научно-методическому сопровождению реформы. Сделан вывод о необходимости дальнейшего совершенствования содержания образования, методов обучения и системы оценивания для успешной реализации 12-летнего школьного образования.
12-летнее образование, трансформация системы образования, компетентностное обучение, кыргызский язык и литература, подготовка к ОРТ, функциональная грамотность, ключевые компетенции, предметные компетенции, критериальное оценивание.
EDUCATIONAL SYSTEM TRANSFORMATION AND COMPETENCY-BASED TEACHING (ON THE EXAMPLE OF THE KYRGYZ LANGUAGE AND LITERATURE)
This article examines the outcomes of the first stage of implementing 12-year school education in Kyrgyzstan, alongside the pressing issues surrounding the large-scale transformation of the educational system in its subsequent phases. The author analyzes the initial results, key achievements, and challenges of the ongoing reform within the specific context of competency-based instruction in the Kyrgyz language and literature. Drawing upon the State Educational Standard for General School Education of the Kyrgyz Republic and the updated Subject Standards for the Kyrgyz Language and Literature (2025), the study substantiates the critical importance of core and subject-specific competencies in ensuring students' success in the National Scholarship Test (NST/ORT) and enhancing their practical, functional literacy in daily life. Furthermore, in alignment with the demands of modern educational transformation, the paper proposes distinct, well-defined criteria for the competency-based assessment of both teachers and students. The Osh Institute of Education is actively engaged in productive work in this direction
12-year education, educational system transformation, competency-based teaching, Kyrgyz language and literature, NST preparation, practical literacy, core competencies, subject-specific competencies, criteria-based assessment.