КОММУНИКАТИВДИК КӨНДҮМДӨРДҮ КАЛЫПТАНДЫРУУГАБАГЫТТАЛГАН ЫКМАЛАРДЫН ТААСИРИН АНАЛИЗДӨӨ(5-7-класстардын мисалында)

Токтобекова А.О.,

doi:10.34855/elagartuu2026.4-5

Педагогика

КОММУНИКАТИВДИК КӨНДҮМДӨРДҮ КАЛЫПТАНДЫРУУГАБАГЫТТАЛГАН ЫКМАЛАРДЫН ТААСИРИН АНАЛИЗДӨӨ(5-7-класстардын мисалында)

Токтобекова А.О., КР Агартуу министрлигинин алдындагы Республикалык педагогикалык кызматкерлердин квалификациясын жогорулатуу жана кайра даярдоо институту

Скачать PDF BibTeX RIS

Литература

1. Токтобекова А. О. Мектеп окуучуларынын коммуникативдик көндүмдөрүн журналистика ыкмалары аркылуу өнүктүрүү: туруктуу өнүгүү жана жергиликтүү экологиялык маселелерди чагылдыруу (7-класстын мисалында) / Токтобекова А. О. // Коммуникации устойчивого развития: зеленая экономика и социальная ответсвенность: сборник статей Международной студенческой научно-практической конференции. – Бишкек, 2026. – С. 7-13
2. Калдыбаев С. К. Окуучулардын социалдык-коммуникативдик компетенттүүлүктөрү түшүнүгүнүн ролу жана мааниси / Калдыбаев С. К., Омурзакова Ч. Ш., Рахманова К. // Известия КАО. – Бишкек, 2016. – №3(39). – С. 9-15.
3. Mücahit Dursun, Öğretmen Adaylarının İletişim Becerileri ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki / Mücahit Dursun // Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi. – Ankara, 2024. – №6(3). – S. 229-236.
4. Рысбаев С. К. Кыргыз тилин экинчи тил катары окутуунун теориялык жана практикалык маселелери. 3-китеп / Рысбаев С. К. – Бишкек: 2014. – 312 б.
5. Окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн мектептердин 1-6-класстары үчүн “Кыргыз тили жана окуу” боюнча предметтик стандарты. – Бишкек: Кыргыз билим берүү академиясы, 2025. – 21 б.
6. Окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн мектептердин 7-12 - класстары үчүн “Кыргыз адабияты” боюнча предметтик стандарты. – Бишкек: Кыргыз билим берүү академиясы, 2025. – 28 б.
7. Окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн мектептердин 7-12-класстары үчүн “Кыргыз тили” боюнча предметтик стандарты. – Бишкек: Кыргыз билим берүү академиясы, 2025. – 24 б.
8. Кыргыз Республикасынын жалпы билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарты. – Бишкек: Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, 2025. – 13 б.

Название на других языках

КОММУНИКАТИВДИК КӨНДҮМДӨРДҮ КАЛЫПТАНДЫРУУГА БАГЫТТАЛГАН ЫКМАЛАРДЫН ТААСИРИН АНАЛИЗДӨӨ (5-7-класстардын мисалында)

Азыркы билим берүү шартында окуучулардын коммуникативдик көндүмдөрүн өнүктүрүү алардын инсандык жактан калыптанышынын жана социалдык адаптациясынын маанилүү көрсөткүчтөрүнүн бири болуп саналат. Айрыкча 12 жылдык билим берүү системасына өтүү шартында окуучулардын өз оюн так, жүйөлүү билдирүү, баарлашуу маданиятын сактоо, пикир алмашуу жана кызматташуу жөндөмдөрүн өнүктүрүү актуалдуу маселеге айланууда. Бул макалада кыргыз тили жана кыргыз адабияты сабактарында коммуникативдик көндүмдөрдү калыптандырууга багытталган окутуу ыкмаларынын натыйжалуулугу талдоого алынат. Изилдөө Чүй облусунун Жайыл районундагы К. Дербишев атындагы Талды-Булак жалпы билим берүү мектебинин 5–7-класстарынын мисалында жүргүзүлүп, сабактарда колдонулган интерактивдүү, диалогдук жана кызматташтыкка негизделген усулдардын окуучулардын сүйлөө, угуу, окуу жана жазуу көндүмдөрүнө тийгизген таасири каралат. Ошондой эле колдонулган ыкмалардын артыкчылыктары жана кыйынчылыктары аныкталып, коммуникативдик компетенттүүлүктү өнүктүрүү боюнча практикалык сунуштар берилет.

коммуникативдик көндүмдөр, коммуникативдик компетенттүүлүк, кыргыз тили, кыргыз адабияты, 12 жылдык билим берүү, интерактивдүү окутуу, диалогдук окутуу, функционалдык сабаттуулук, окутуу ыкмалары.

АНАЛИЗ ВЛИЯНИЯ МЕТОДОВ, НАПРАВЛЕННЫХ НА ФОРМИРОВАНИЕ КОММУНИКАТИВНЫХ НАВЫКОВ (на примере 5–7 классов)

В современных условиях образования развитие коммуникативных навыков учащихся является одним из важнейших показателей их личностного становления и успешной социальной адаптации. В условиях перехода к 12-летней системе обучения особую актуальность приобретает формирование у школьников способности ясно и аргументированно выражать свои мысли, соблюдать культуру общения, вести диалог и эффективно взаимодействовать с окружающими. В статье анализируется эффективность методов обучения, направленных на развитие коммуникативных навыков на уроках кыргызского языка и кыргызской литературы. Исследование проведено на примере учащихся 5–7 классов Талды-Булакской средней школы имени К. Дербишева Жайылского района Чуйской области. Рассматривается влияние интерактивных, диалогических и кооперативных методов обучения на развитие навыков говорения, слушания, чтения и письма учащихся. Кроме того, выявлены преимущества и трудности применения данных методов, а также предложены практические рекомендации по развитию коммуникативной компетентности школьников.

коммуникативные навыки, коммуникативная компетентность, кыргызский язык, кыргызская литература, 12-летнее образование, интерактивное обучение, диалогическое обучение, функциональная грамотность, методы обучения.

ANALYSIS OF THE IMPACT OF METHODS AIMED AT FORMING COMMUNICATIVE SKILLS (On the Example of Grades 5–7)

In contemporary education, the development of students’ communicative skills is considered one of the key indicators of personal growth and successful social adaptation. Within the framework of the transition to a 12-year education system, particular importance is attached to fostering students’ ability to express their ideas clearly and logically, maintain a culture of communication, engage in dialogue, and collaborate effectively with others. This article analyzes the effectiveness of teaching approaches aimed at developing communicative skills in Kyrgyz language and Kyrgyz literature classes. The study was conducted among students of grades 5–7 at K. Derbishev Secondary School in Taldy-Bulak village, Jayyl District, Chuy Region. The impact of interactive, dialogic, and cooperative teaching methods on the development of speaking, listening, reading, and writing skills is examined. Furthermore, the advantages and challenges of implementing these approaches are identified, and practical recommendations for enhancing students’ communicative competence are proposed.

communicative skills, communicative competence, Kyrgyz language, Kyrgyz literature, 12-year education, interactive learning, dialogic teaching, functional literacy, teaching methods.

[1] 1. Токтобекова А. О. Мектеп окуучуларынын коммуникативдик көндүмдөрүн журналистика ыкмалары аркылуу өнүктүрүү: туруктуу өнүгүү жана жергиликтүү экологиялык маселелерди чагылдыруу (7-класстын мисалында) / Токтобекова А. О. // Коммуникации устойчивого развития: зеленая экономика и социальная ответсвенность: сборник статей Международной студенческой научно-практической конференции. – Бишкек, 2026. – С. 7-13

[2] 2. Калдыбаев С. К. Окуучулардын социалдык-коммуникативдик компетенттүүлүктөрү түшүнүгүнүн ролу жана мааниси / Калдыбаев С. К., Омурзакова Ч. Ш., Рахманова К. // Известия КАО. – Бишкек, 2016. – №3(39). – С. 9-15.

[3] 3. Mücahit Dursun, Öğretmen Adaylarının İletişim Becerileri ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki / Mücahit Dursun // Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi. – Ankara, 2024. – №6(3). – S. 229-236.

[4] 4. Рысбаев С. К. Кыргыз тилин экинчи тил катары окутуунун теориялык жана практикалык маселелери. 3-китеп / Рысбаев С. К. – Бишкек: 2014. – 312 б.

[5] 5. Окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн мектептердин 1-6-класстары үчүн “Кыргыз тили жана окуу” боюнча предметтик стандарты. – Бишкек: Кыргыз билим берүү академиясы, 2025. – 21 б.

[6] 6. Окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн мектептердин 7-12 - класстары үчүн “Кыргыз адабияты” боюнча предметтик стандарты. – Бишкек: Кыргыз билим берүү академиясы, 2025. – 28 б.

[7] 7. Окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн мектептердин 7-12-класстары үчүн “Кыргыз тили” боюнча предметтик стандарты. – Бишкек: Кыргыз билим берүү академиясы, 2025. – 24 б.

[8] 8. Кыргыз Республикасынын жалпы билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарты. – Бишкек: Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, 2025. – 13 б.