12 ЖЫЛДЫК БИЛИМ БЕРҮҮДӨ КЫРГЫЗ ТИЛИН КОМПЕТЕНТТҮҮЛҮККӨ НЕГИЗДЕП ОКУТУУ
УДК 881.51
Литература
- 1. Кыргыз Республикасынын "Билим берүү жөнүндө" Мыйзамы (жаңы редакциясы) [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://cbd.minjust.gov.kg/4-3419/edition/24556/kg?lang=kg 2. Кыргыз Республикасында билим берүүнү өнүктүрүүнүн 2021-2030-жж. Мамлекеттик программасы [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://edu.gov.kg/media/files/3ae0adc0-2c9b-4014-9ee5-af90ce612959.pdf 3. Абдуллаева Ж. Компетенттүүлүк мамилеси: маңызы жана мааниси / Ж. Абдуллаева. – Бишкек, 2022. 4. Мамлекеттик билим берүү стандарты. Кыргыз тили жана адабияты предмети боюнча предметтик стандарттар. [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://edu.gov.kg/legislations/30/ 5. Выготский Л. С. "Педагогикалык психология" / Л. С. Выготский. – Москва, 1991.
- 6. Кыргыз Республикасынын мектептеринде предметтик билим берүүнүн мамлекеттик стандарттары. – Бишкек, 2022 [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://edu.gov.kg/media/uploads/2022/09/09/zijlce.pdf 7. Торогелдиева Б. PISA 2025: Окуучулардын функционалдык сабаттуулугун баалоонун усулдук колдонмолору / Б. Торогелдиева [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://edu.gov.kg/media/uploads/2023/02/03/eu_methodological_guide_kg.pdf 8. Чоманов У. 12 жылдык мектеп: жаңылануу жана өнүгүү жолунда. Окуу-методикалык курал / У. Чоманов – Бишкек, 2023.
- 9. Окуучулардын окуу жетишкендиктерин баалоо. Методикалык колдонмо. - Б., 2010.
- 10. Эсенгулова М. Сынчыл ойломду өстүрө турган окуу жана жазуу программасынын хрестоматиясы / М.Эсенгулова, Ж.Асекова. – Б., «Кыргызстан–Сорос» фонду, 2014.
- 11. Эсеналива К. «Формативное оценивание и методы личностно-центрированного преподавания и познания». Руководство для учителя / К. Эсеналива и др. Б.: – 146 с. Всемирный банк, проект «Сельское образование», 2007,
- 12. Эсеналиева К. Заманбап сабакты жаңы стандарттардагы компетенттүүлүктѳргѳ негиздеп пландоонун технологиялары. Мугалимдер үчүн методикалык колдонмо / К. Эсеналиева. – Б., 2022. – 515 б. 13. Нармаматова Г. Кыргыз тилинин грамматикасын коммуникативдик ыкманын негизинде окутуу / Г. Нармаматова // Эл агартуу. – Б., 2019. – №3-4. – С. 34 14. Оторбаев Б. Компетенция, компетенциялардын түрлөрү, окуучулардын компетенттүүлүктөрүн өзөктүк компетенциялар негизинде өнүктүрүү / Б. Оторбаев // Эл агартуу. – Б., 2020. – №11-12. – С. 6-12
Название на других языках
12 ЖЫЛДЫК БИЛИМ БЕРҮҮДӨ КЫРГЫЗ ТИЛИН КОМПЕТЕНТТҮҮЛҮККӨ НЕГИЗДЕП ОКУТУУ
Макалада Кыргызстандын билим берүү системасындагы 12 жылдык мектептик окутуу моделине өтүү процесси жана анын алкагында мамлекеттик тилди окутуунун концептуалдык негиздерин жаңылоо маселелери каралат. Автор кыргыз тилин жөн гана предмет катары эмес, инсандын функционалдык сабаттуулугун жана социалдык интеграциясын камсыздоочу стратегиялык курал катары аныктайт. Макалада компетенттүүлүккө негизделген окутуунун маңызы, CLIL технологиясынын артыкчылыктары жана PISA эл аралык баалоо программасынын талаптарына шайкеш келүү жолдору талдоого алынган. Ошондой эле санариптик технологияларды колдонуу, мугалимдин фасилитатордук ролу жана баалоо системасынын калыптандыруучу багытка трансформацияланышы боюнча методикалык сунуштар берилген. Эмгектин жыйынтыгында 12 жылдык реформанын алкагында кыргыз тилин окутуунун жаңы сапаты өлкөнүн адамдык капиталын өнүктүрүүнүн негизги фактору экени негизделген.
12 жылдык билим берүү, компетенттүүлүк мамиле, CLIL технологиясы, функционалдык сабаттуулук, кеп ишмердүүлүгү, санариптик билим берүү, критериалдык баалоо, фасилитатор.
КОМПЕТЕНТНОСТНО-ОРИЕНТИРОВАННОЕ ОБУЧЕНИЕ КЫРГЫЗСКОМУ ЯЗЫКУ В СИСТЕМЕ 12-ЛЕТНЕГО ОБРАЗОВАНИЯ
данной статье рассматривается процесс перехода системы образования Кыргызстана на 12-летнюю модель школьного обучения и вопросы обновления концептуальных основ преподавания государственного языка в этом контексте. Автор определяет кыргызский язык не просто как учебный предмет, а как стратегический инструмент, формирующий мировоззрение личности, повышающий функциональную грамотность и обеспечивающий социальную интеграцию. В статье анализируются сущность компетентностного обучения, преимущества технологии CLIL (интегрированного обучения предмету и языку), а также пути соответствия требованиям международной программы оценки образовательных достижений учащихся PISA. Даны методические рекомендации по использованию цифровых технологий, определению роли учителя как фасилитатора и трансформации системы оценивания в направлении формирующего оценивания. В заключение обосновывается, что новое качество преподавания кыргызского языка в условиях 12-летней реформы является ключевым фактором развития человеческого капитала страны.
12-летнее образование, компетентностный подход, технология CLIL, функциональная грамотность, речевая деятельность, цифровое образование, критериальное оценивание, фасилитатор.
COMPETENCY-ORIENTED TEACHING OF THE KYRGYZ LANGUAGE IN THE 12-YEAR EDUCATION SYSTEM
This article examines the transition of Kyrgyzstan's education system to a 12-year school model and the subsequent need to renew the conceptual foundations of teaching the state language. The author defines the Kyrgyz language not merely as an academic subject, but as a strategic tool that shapes an individual's worldview, enhances functional literacy, and ensures social integration. The study analyzes the essence of the competency-based approach, the benefits of CLIL (Content and Language Integrated Learning) technology, and methods for aligning with the requirements of the PISA international assessment program. Furthermore, the article provides methodological recommendations on the use of digital technologies, the evolving role of the teacher as a facilitator, and the transformation of assessment systems toward a formative direction. The conclusion highlights that the new quality of Kyrgyz language instruction within the 12-year reform framework is a key factor in developing the country's human capital.
12-year education, Competency-based approach, CLIL technology, Functional literacy, Language activities, Digital education, Criteria-based assessment, Facilitator