СЫНЧЫЛ ОЙ ЖҮГҮРТҮҮ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫН ПЕДАГОГИКАЛЫК-ПСИХОЛОГИЯЛЫК МҮНӨЗДӨМӨСҮ

Кыдыралиева А.Р.,; Асанкулова А.

Педагогика

СЫНЧЫЛ ОЙ ЖҮГҮРТҮҮ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫН ПЕДАГОГИКАЛЫК-ПСИХОЛОГИЯЛЫК МҮНӨЗДӨМӨСҮ

Кыдыралиева А.Р., КР Агартуу министрлигинин алдындагы Республикалык педагогикалык кызматкерлердин квалификациясын жогорулатуу жана кайра даярдоо институту
Асанкулова А. КР Агартуу министрлигинин алдындагы Республикалык педагогикалык кызматкерлердин квалификациясын жогорулатуу жана кайра даярдоо институту

Скачать PDF BibTeX RIS

Литература

1. Выготский Л. С. Мышление и речь / Л. С. Выготский. – М.: Лабиринт, 1999. – 352 с.
2. Халперн Д. Психология критического мышления / Д. Халперн. – СПб.: Питер, 2000. – 512 с. – С. 12–18.
3. Загашев И. О., Заир-Бек С. И. Критическое мышление: технология развития / И. О. Загашев, С. И.Заир-Бек – СПб.: Альянс-Дельта, 2003. – 284 с.
4. Кларин М. В. Инновации в мировой педагогике / М. В. Кларин. – Рига: Эксперимент, 1995. – 180 с.
5. Meredith K. Critical Thinking Development Technology through Reading and Writing (RWCT) / K. Meredith, J. Steele, Temple C. Critical. – Moscow: Open Society Institute, 2002. – P. 45–52.
6. Конституция Кыргызской Республики. – Бишкек, 2021. – Режим доступа: http://cbd.minjust.gov.kg/
7. Омокеева А. Башталгыч мектепте окуучулардын компетенттүүлүгүн өнүктүрүү / А. Омокеева. – Бишкек, 50-57-бб.

Название на других языках

СЫНЧЫЛ ОЙ ЖҮГҮРТҮҮ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫН ПЕДАГОГИКАЛЫК-ПСИХОЛОГИЯЛЫК МҮНӨЗДӨМӨСҮ

Макалада башталгыч класстардын адабий окуу сабактарында сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү технологиясынын педагогикалык жана психологиялык өзгөчөлүктөрү каралат. Технологиянын теориялык негиздери, анын үч этаптуу түзүмү (чакырык, түшүнүү, ой жүгүртүү) жана окуучулардын интеллектуалдык өнүгүүсүнө тийгизген таасири талданат. «Кластер», «Инсерт», «Синквейн», «Фишбоун», «Ой жүгүртүүнүн алты калпагы» сыяктуу стратегиялардын мааниси ачылып, аларды адабий тексттерди талдоодо колдонуунун мүмкүнчүлүктөрү көрсөтүлгөн. Ошондой эле Ж. Пиаже менен Л. С. Выготскийдин теорияларына таянып, сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү технологиясынын окуучулардын логикалык, аналитикалык жана коммуникативдик жөндөмдөрүн өнүктүрүүдөгү ролу негизделет. Изилдөөдө мугалимдин салттуу билим берүүчү ролунан фасилитатордук ролго өтүүсүнүн артыкчылыктары белгиленип, анын компетенттүүлүккө багытталган билим берүүдөгү мааниси көрсөтүлөт.

сынчыл ой жүгүртүү, адабий окуу, башталгыч класс, компетенттүүлүк, аналитикалык ой жүгүртүү, фасилитатор.

ПЕДАГОГИКО-ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ТЕХНОЛОГИИ КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ

В статье рассматриваются педагогические и психологические особенности технологии развития критического мышления на уроках литературного чтения в начальной школе. Анализируются теоретические основы технологии, её трёхэтапная структура (вызов, осмысление, рефлексия) и влияние на интеллектуальное развитие учащихся. Особое внимание уделяется стратегиям «Кластер», «Инсерт», «Синквейн», «Фишбоун» и «Шесть шляп мышления», а также возможностям их применения при анализе художественных текстов. На основе теорий Ж. Пиаже и Л. С. Выготского раскрывается роль технологии критического мышления в формировании логических, аналитических и коммуникативных навыков младших школьников. Подчеркивается трансформация роли учителя из источника готовых знаний в фасилитатора учебного процесса и обосновывается значимость данной технологии в компетентностно-ориентированном образовании.

критическое мышление, литературное чтение, начальная школа, компетентность, аналитическое мышление, фасилитатор.

PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF CRITICAL THINKING DEVELOPMENT TECHNOLOGY

This article examines the pedagogical and psychological characteristics of critical thinking development technology in primary school literary reading lessons. It analyzes the theoretical foundations of the approach, its three-stage structure (evocation, comprehension, and reflection), and its impact on students’ intellectual development. Particular attention is given to instructional strategies such as Cluster, INSERT, Cinquain, Fishbone, and Six Thinking Hats, highlighting their effectiveness in literary text analysis. Drawing on the theories of Jean Piaget and Lev Vygotsky, the study explains the role of critical thinking technology in developing learners’ logical, analytical, and communicative skills. The article also emphasizes the transformation of the teacher’s role from a transmitter of knowledge to a facilitator of learning and substantiates the importance of this technology within a competency-based educational framework.

critical thinking, literary reading, primary education, competency, analytical thinking, facilitator.

[1] 1. Выготский Л. С. Мышление и речь / Л. С. Выготский. – М.: Лабиринт, 1999. – 352 с.

[2] 2. Халперн Д. Психология критического мышления / Д. Халперн. – СПб.: Питер, 2000. – 512 с. – С. 12–18.

[3] 3. Загашев И. О., Заир-Бек С. И. Критическое мышление: технология развития / И. О. Загашев, С. И.Заир-Бек – СПб.: Альянс-Дельта, 2003. – 284 с.

[4] 4. Кларин М. В. Инновации в мировой педагогике / М. В. Кларин. – Рига: Эксперимент, 1995. – 180 с.

[5] 5. Meredith K. Critical Thinking Development Technology through Reading and Writing (RWCT) / K. Meredith, J. Steele, Temple C. Critical. – Moscow: Open Society Institute, 2002. – P. 45–52.

[6] 6. Конституция Кыргызской Республики. – Бишкек, 2021. – Режим доступа: http://cbd.minjust.gov.kg/

[7] 7. Омокеева А. Башталгыч мектепте окуучулардын компетенттүүлүгүн өнүктүрүү / А. Омокеева. – Бишкек, 50-57-бб.